Greektoys

Πώς ήταν τα παιχνίδια στην αρχαιότητα;

Μια εισαγωγή στα αρχαία ελληνικά παιχνίδια (μέρος Α’)

logo_greektoys_mikroi_arxaiologoi

Πώς ήταν τα παιχνίδια στην αρχαιότητα;

Από την αρχαιότητα έχει διαπιστωθεί η παιδαγωγική αξία και η σημαντικότητα του παιχνιδιού για τη σωστή σωματική, γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Με το παιχνίδι το παιδί δημιουργεί ένα φανταστικό κόσμο μέσα στον οποίο διασκεδάζει, αλληλεπιδρά με άλλα παιδιά, εξερευνεί το περιβάλλον του, μαθαίνει τον εαυτό του, καλλιεργεί τη δημιουργικότητά του. Έτσι, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, το παιδί έπρεπε να ασχολείται με παιδαγωγικά ομαδικά παιχνίδια για να προετοιμαστεί καλύτερα στη μελλοντική ιδιότητα του πολίτη (Νόμοι 1, 643c).

“Με την άσκηση του παιχνιδιού είναι δυνατόν οι προτιμήσεις και οι επιθυμίες του παιδιού να στραφούν προς το σκοπό όπου θα καταλήξουν, όταν θα φτάσει στην ώριμη ηλικία”.

Στην Αρχαία Ελλάδα υπήρχε μεγάλη ποικιλία παιχνιδιών, ομαδικών ή ατομικών, με ή χωρίς τη χρήση αντικειμένων. Κάποια από αυτά παραμένουν γνωστά ως τις μέρες μας, όπως η αμπάριζα, η τυφλόμυγα (χαλκή μυία), τα αγαλματάκια (ακινητίδα), τα πεντόβολα (πεντάλιθα), το κρυφτό (αποδιδρασκίνδρα), οι κούκλες (πλαγγόνες), η κουδουνίστρα (πλαταγή) και το αλογάκι. Αυτά τα παιχνίδια μας είναι γνωστά από γραπτές πηγές, αναπαραστάσεις σε αγγεία και επιτύμβιες στήλες που απεικονίζουν παιδιά που παίζουν, αλλά κυρίως από τα ίδια τα αντικείμενα που έχουν φτάσει μέχρι τις μέρες μας. Τα περισσότερα από τα παιχνίδια που έχουν διασωθεί προέρχονται από ταφικό υλικό. Επικρατούσε πράγματι η συνήθεια να θάβουν ένα παιδί που πέθανε μικρό μαζί με τα παιχνίδια του.

Υλικά

Το κύριο υλικό ήταν ο πηλός όπως αποδείχνεται από τα πήλινα ειδώλια που έχουν διασωθεί. Εκτός από τα πήλινα παιχνίδια υπήρχαν τα οστέινα ή αυτά που ήταν κατασκευασμένα από φθαρτό υλικό (ξύλο, ύφασμα, κερί) τα οποία όμως σήμερα έχουν χαθεί για πάντα.

Μπιμπερό

Μπιμπερό

Τα πρώτα παιχνίδια

Τη μέρα της γέννησης του, το παιδί έπαιρνε τα πρώτα του δώρα, που ήταν, φυσικά, παιχνίδια! Κυρίως ήταν αντικείμενα που έκαναν θόρυβο, όπως οι κουδουνίστρες (σίστρα). Ήταν φτιαγμένα από πηλό και πιο σπάνια από μέταλλο, περιείχαν χαλίκια ή πήλινες μπαλίτσες που έκαναν θόρυβο και είχαν διάφορα σχήματα, αρχίζοντας από τον απλό δίσκο έως αυτά που είχαν τη μορφή ανθρώπου ή ζώου.

Από τα πρώτα παιχνίδια ήταν επίσης τα αγγεία που χρησίμευαν ως μπιμπερό. Το μπιμπερό είχε σχήμα μικρού ζώου για να βοηθάει το παιδί στη διακοπή του θηλασμού με ομαλό τρόπο.

Την πέμπτη ή την έβδομη ημέρα μετά τη γέννηση του παιδιού εόρταζαν τις Αμφιδρομίες, όπου έκαναν στο παιδί το γύρω της εστίας, του οικογενειακού βωμού, και του πρόσφεραν δώρα. Την ένατη ή την δέκατη μέρα ακολουθούσε η μέρα που έδιναν το όνομα στο παιδί, τότε του έδιναν επίσης και το φυλαχτό του (τη bulla των Ρωμαίων), που φορούσε συνήθως το νήπιο γύρω στο λαιμό ή μπροστά στο στήθος για να προστατεύεται από τα κακά πνεύματα.

Άλλες ευκαιρίες για να προσφέρουν δώρα στα παιδιά ήταν τα γενέθλια, η αρχή του χρόνου καθώς και θρησκευτικές εορτές όπως τα Ανθεστήρια, προς τιμή του Διονύσου.

Στο τέλος, όταν το παιδί έφτανε στη εφηβεία, αφιέρωνε τα παιχνίδια του σε μια θεότητα. Έτσι, την παραμονή του γάμου τους οι νεαρές Ελληνίδες πρόσφεραν τα οικεία αντικείμενα της παιδικής τους ηλικίας, κυρίως τις κούκλες τους, στην Άρτεμη, τη θεά παρθένο.

Στην εφηβεία τα παιχνίδια σταματούσαν να έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και γινόντουσαν τρόποι κοινωνικής διασκέδασης.

Το άρθρο θα συνεχιστεί με το δεύτερο μέρος.

Gallery

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s